ความรู้เรื่องเช่าโกดัง-โรงงาน

รง.4 คืออะไร? สิ่งที่ผู้เช่าโรงงานต้องรู้ก่อนเริ่มธุรกิจ

รง.4 คืออะไร? สิ่งที่ผู้เช่าโรงงานต้องรู้ก่อนเริ่มธุรกิจ

ตอบสั้น ๆ: รง.4 คือ “ใบอนุญาตประกอบกิจการโรงงาน” ที่ออกโดยกรมโรงงานอุตสาหกรรม (ในกรุงเทพฯ) หรือสำนักงานอุตสาหกรรมจังหวัด (ต่างจังหวัด) ใช้กับ โรงงานจำพวกที่ 3 เท่านั้น ต้องได้ใบนี้ ก่อน เริ่มเดินเครื่องผลิต ตามคู่มือประชาชนของกรมโรงงานฯ ใช้เวลาพิจารณาประมาณ 15 วันทำการหลังเอกสารครบ ค่าธรรมเนียมตั้งแต่ 500–60,000 บาทตามกำลังเครื่องจักร และหลังกฎหมายแก้ไขปี 2562 ใบอนุญาตไม่มีวันหมดอายุแล้ว แต่ต้องจ่ายค่าธรรมเนียมรายปีทุกปี

คำถามที่ผมเจอบ่อยที่สุดตอนพาลูกค้าชมโรงงานคือ “เช่าที่นี่แล้วขอ รง.4 ได้ไหม” บทความนี้ผมจะสรุปให้ครบในภาษาที่เข้าใจง่าย ส่วนที่เป็นศัพท์เทคนิคผมจะวงเล็บอธิบายไว้ให้ครับ

รง.4 คืออะไร แบบเข้าใจใน 1 นาที

รง.4 คือชื่อแบบฟอร์มของ “ใบอนุญาตประกอบกิจการโรงงาน” ตามพระราชบัญญัติโรงงาน พ.ศ. 2535 (แก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2562) ถ้าเทียบง่าย ๆ ก็เหมือน “ใบขับขี่” ของโรงงานครับ ถ้ายังไม่มี ห้ามเริ่มผลิต

จุดที่หลายคนสับสนคือ แบบคำขอ กับ ตัวใบอนุญาต เป็นคนละเลขกัน

  • รง.3 คือแบบคำขออนุญาต (กระดาษที่เรายื่น)
  • รง.4 คือใบอนุญาตที่ได้รับ (กระดาษที่ราชการออกให้)

ในชีวิตจริงคนจะเรียกรวม ๆ ว่า “ขอ รง.4” ซึ่งก็หมายถึงกระบวนการทั้งหมดนี้แหละครับ

ใครต้องขอ รง.4 บ้าง

ไม่ใช่ทุกกิจการที่ต้องขอครับ ให้เช็กเป็น 2 ขั้น

  1. กิจการของคุณเป็น “โรงงาน” ตามกฎหมายไหม — ตามกฎหมายที่แก้ไขปี 2562 ถ้าใช้เครื่องจักรรวมกันตั้งแต่ 50 แรงม้า (Horsepower หน่วยวัดกำลังเครื่องจักร) หรือใช้คนงานตั้งแต่ 50 คนขึ้นไป ถือว่าเป็นโรงงาน
  2. โรงงานของคุณอยู่จำพวกไหน — กฎกระทรวงปี 2563 แบ่งตามประเภทกิจการและขนาด หลายประเภทใช้เส้นแบ่งที่ 75 แรงม้า หรือ 75 คน
    • จำพวกที่ 1 ไม่ต้องแจ้งหรือขออนุญาต
    • จำพวกที่ 2 ต้อง “แจ้ง” ก่อนเริ่มประกอบกิจการ (ได้ใบรับแจ้ง ไม่ใช่ รง.4)
    • จำพวกที่ 3 ต้อง “ขออนุญาต” และได้รับ รง.4 ก่อนเริ่มประกอบกิจการ

ข้อควรระวัง: บางประเภทกิจการถูกจัดเป็นจำพวกที่ 3 ทันทีแม้เครื่องจักรไม่มาก เช่น กิจการที่มีหม้อไอน้ำ (Boiler) หรือมีความเสี่ยงด้านมลพิษ ผมแนะนำให้เปิดบัญชีท้ายกฎกระทรวงตาม “ลำดับประเภท” ของกิจการตัวเองทุกครั้งครับ ไม่ควรเชื่อตัวเลขรวม ๆ จากอินเทอร์เน็ตเพราะหลายแหล่งยังใช้เกณฑ์เก่าก่อนปี 2562

ยื่นขอ รง.4 ที่ไหน

  • โรงงานในกรุงเทพฯ ยื่นที่กรมโรงงานอุตสาหกรรม ถนนพระรามที่ 6
  • โรงงานในต่างจังหวัด ยื่นที่สำนักงานอุตสาหกรรมจังหวัด (สอจ.) ของจังหวัดที่โรงงานตั้งอยู่ เช่น โรงงานย่านอ้อมน้อย ยื่นที่ สอจ.สมุทรสาคร
  • ยื่นออนไลน์ ผ่านระบบ e-Service / e-License ของกรมโรงงานอุตสาหกรรม

ใช้เวลานานแค่ไหน และค่าใช้จ่ายเท่าไหร่

หัวข้อข้อมูล
ระยะเวลาพิจารณา (กรุงเทพฯ)ประมาณ 15 วันทำการ หลังเอกสารครบถ้วน (ตรวจเอกสาร 1 วัน, พิจารณาด้านวิศวกรรมและกฎหมาย 12 วัน, ลงนาม 2 วัน)
ค่าธรรมเนียมใบอนุญาต500–60,000 บาท คิดตามแรงม้าของเครื่องจักร
อายุใบอนุญาตไม่มีวันหมดอายุ (หลังแก้ไขกฎหมายปี 2562) แต่ต้องชำระค่าธรรมเนียมรายปี
บทลงโทษถ้าตั้งโรงงานจำพวก 3 โดยไม่ได้รับอนุญาตจำคุกไม่เกิน 2 ปี หรือปรับไม่เกิน 200,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

จากประสบการณ์ของผม 15 วันทำการคือ “เวลาราชการพิจารณา” ครับ แต่เวลาจริงที่ต้องเผื่อจะรวมการเตรียมเอกสาร เขียนแบบผังโรงงาน และนัดเจ้าหน้าที่ตรวจสถานที่ด้วย ผู้ประกอบการควรวางแผนล่วงหน้าเป็นเดือน ไม่ใช่เป็นสัปดาห์

เอกสารที่ต้องเตรียม (ฉบับย่อ)

คู่มือของกรมโรงงานฯ ระบุเอกสารไว้ราว 18 รายการ ตัวหลัก ๆ ที่ต้องเตรียมคือ

  • แบบคำขอ รง.3 และสำเนาบัตรประชาชน / หนังสือรับรองบริษัท
  • เอกสารสิทธิ์ที่ดิน หรือ หนังสือยินยอมให้ใช้สถานที่จากเจ้าของ (กรณีเช่า)
  • เอกสารเกี่ยวกับอาคารโรงงาน เช่น ใบอนุญาตก่อสร้าง และแบบอาคาร
  • แผนผังแสดงการติดตั้งเครื่องจักร (Machine Layout)
  • รายละเอียดกระบวนการผลิต และการจัดการมลพิษ
  • รายงานผลกระทบสิ่งแวดล้อม (EIA) หรือรายงานวิเคราะห์ความเสี่ยง หากกิจการเข้าข่าย

ผู้เช่าโรงงานต้องเช็กอะไรก่อนเซ็นสัญญา

ส่วนนี้สำคัญมากสำหรับคนเช่าครับ เพราะ รง.4 ผูกกับ “สถานที่” ไม่ได้ผูกกับตัวคุณ ถ้าอาคารหรือที่ดินไม่ผ่านเกณฑ์ ต่อให้กิจการดีแค่ไหนก็ขอไม่ได้

  1. ผังเมืองของที่ดิน — ต้องอยู่ในโซนที่อนุญาตให้ตั้งโรงงานประเภทของคุณ (อ่านต่อในบทความ “พื้นที่สีม่วงคืออะไร”)
  2. เอกสารอาคารครบ — มีใบอนุญาตก่อสร้างที่ตรงกับการใช้งาน
  3. เจ้าของยินดีออกเอกสาร — หนังสือยินยอมและสำเนาเอกสารสิทธิ์ ควรเขียนไว้ในสัญญาเช่าให้ชัด
  4. ระบบไฟฟ้ารองรับเครื่องจักร — ไฟฟ้า 3 เฟส (ระบบไฟสำหรับเครื่องจักรอุตสาหกรรม) และขยายขนาดมิเตอร์ได้
  5. พื้นรับน้ำหนักพอ — ดูค่ารับน้ำหนักเป็นตัน/ตร.ม. ให้เหมาะกับเครื่องจักรที่หนักที่สุด

ที่ The Bright Factory ทุกยูนิตมีเอกสารถูกต้อง ออกแบบโดยวิศวกร พื้นรับน้ำหนักได้ 2 ตัน/ตร.ม. มีไฟฟ้า 3 เฟส 4 สาย ขอขยายเองได้ และใช้ประกอบกิจการโรงงานตามประเภทที่ขออนุญาตได้ ทีมงานของเราช่วยให้คำแนะนำเรื่องการขออนุญาตด้วยครับ

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

รง.3 คือแบบคำขออนุญาตที่ผู้ประกอบการยื่น ส่วน รง.4 คือใบอนุญาตที่ราชการออกให้เมื่ออนุมัติแล้ว

ไม่หมดอายุแล้วครับ หลังแก้ไขพระราชบัญญัติโรงงานปี 2562 ใบอนุญาตใช้ได้ต่อเนื่อง แต่ต้องชำระค่าธรรมเนียมรายปีตามกำหนด

ได้ครับ ถ้าที่ตั้งอยู่ในผังเมืองที่อนุญาต อาคารมีเอกสารครบ และเจ้าของออกหนังสือยินยอมให้ใช้สถานที่

โดยทั่วไปไม่ได้ครับ เพราะใบอนุญาตออกให้กับสถานที่ตั้งเดิม เมื่อย้ายต้องยื่นขอใหม่ ณ ที่ตั้งใหม่

ไม่เข้าข่ายโรงงานตามกฎหมายโรงงาน แต่ยังอาจต้องขอใบอนุญาตประกอบกิจการที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพจากสำนักงานเขตหรือเทศบาลในพื้นที่

สรุป

รง.4 คือใบอนุญาตที่โรงงานจำพวกที่ 3 ต้องมีก่อนเริ่มผลิต จุดที่ผู้เช่าต้องให้ความสำคัญที่สุดคือ “สถานที่” ต้องพร้อมทั้งผังเมือง เอกสารอาคาร และความยินยอมของเจ้าของ เลือกที่เช่าถูกตั้งแต่แรก การขออนุญาตจะง่ายขึ้นมาก

กำลังมองหาโรงงานให้เช่าที่พร้อมเรื่องเอกสาร? The Bright Factory มีโกดัง-โรงงานให้เช่าขนาด 500–1,200 ตร.ม. พร้อมสำนักงานในตัว ย่านพุทธมณฑลสาย 4–บางบอน และอ้อมน้อย สมุทรสาคร โทรสอบถามและนัดชมสถานที่จริงได้ที่ 080-893-6366 (เวลาทำการ 9:00–17:00 น.)

แหล่งอ้างอิง